Οι λαοί της Ευρώπης ίδρυσαν και στήριξαν το ΝΑΤΟ με έναν βασικό σκοπό: την άμυνα.
Η λογική ήταν απλή. Αν μια χώρα δεχθεί επίθεση, οι υπόλοιπες θα σταθούν δίπλα της. Η αποτροπή του πολέμου ήταν η αποστολή της συμμαχίας.
Σήμερα όμως πολλοί πολίτες αναρωτιούνται αν αυτή η αρχή παραμένει ίδια.
Οι τελευταίες εξελίξεις στη σύνοδο του ΝΑΤΟ έφεραν ξανά στην επιφάνεια ένα δύσκολο ερώτημα. Η ένταση με το Ιράν, οι πιέσεις προς τους συμμάχους και οι δημόσιες αντιπαραθέσεις μεταξύ κρατών έδωσαν την εντύπωση ότι η συμμαχία καλείται να στηρίξει στρατιωτικές επιλογές που ξεπερνούν την έννοια της συλλογικής άμυνας.
Η Ισπανία εξέφρασε επιφυλάξεις και δέχθηκε δημόσια επίθεση από τον πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών. Αυτό από μόνο του δείχνει ότι ακόμη και μέσα στη συμμαχία υπάρχουν διαφορετικές αντιλήψεις για το πού τελειώνει η άμυνα και πού αρχίζει η επιθετική πολιτική.
Όμως υπάρχει ένα ακόμη μεγαλύτερο ερώτημα.
Με ποιο δημοκρατικό δικαίωμα λαμβάνονται αποφάσεις που μπορεί να οδηγήσουν σε πόλεμο χωρίς να ερωτώνται οι ίδιοι οι λαοί;
Οι πολίτες πληρώνουν τους φόρους.
Οι πολίτες χρηματοδοτούν τους εξοπλισμούς.
Οι πολίτες πληρώνουν τον πληθωρισμό, την αύξηση της ενέργειας και των καυσίμων κάθε φορά που ξεσπά μια διεθνής κρίση.
Και αν μια σύγκρουση γενικευθεί, οι πολίτες είναι εκείνοι που θα κληθούν να πληρώσουν και το μεγαλύτερο τίμημα.
Κι όμως, για τόσο κρίσιμες αποφάσεις δεν ζητείται ποτέ άμεσα η γνώμη τους.
Οι κυβερνήσεις εκλέγονται δημοκρατικά και έχουν την αρμοδιότητα να ασκούν εξωτερική πολιτική. Αυτό προβλέπουν τα περισσότερα συντάγματα. Όμως άλλο πράγμα η διαχείριση της καθημερινότητας και άλλο η συμμετοχή σε αποφάσεις που μπορεί να αλλάξουν την πορεία της ιστορίας.
Δεν θα έπρεπε οι κοινωνίες να έχουν μεγαλύτερο λόγο όταν πρόκειται για ζητήματα πολέμου και ειρήνης;
Μήπως θα έπρεπε να προβλέπονται ισχυρότερες κοινοβουλευτικές διαδικασίες ή ακόμη και δημοψηφίσματα σε αποφάσεις που δεσμεύουν ολόκληρους λαούς για δεκαετίες;
Η ιστορία μάς διδάσκει ότι οι πόλεμοι σχεδόν ποτέ δεν πληρώνονται από εκείνους που τους αποφασίζουν.
Τους πληρώνουν οι εργαζόμενοι.
Τους πληρώνουν οι οικογένειες.
Τους πληρώνουν οι νέοι που αφήνουν τα σπίτια τους.
Και τους πληρώνουν οι επόμενες γενιές, που κληρονομούν χρέη, φόβο και μια διαρκή ανασφάλεια.
Γι’ αυτό το ερώτημα δεν είναι αν κάποιος είναι υπέρ ή κατά του ΝΑΤΟ.
Το πραγματικό ερώτημα είναι άλλο.
Μπορεί μια διεθνής συμμαχία να αποφασίζει για πολέμους, να δεσμεύει δισεκατομμύρια από τον κόπο των φορολογουμένων και να μεταβάλλει τις ζωές εκατομμυρίων ανθρώπων χωρίς οι ίδιοι οι λαοί να έχουν ουσιαστικό λόγο;
Αν η απάντηση είναι «ναι», τότε οφείλουμε να αναρωτηθούμε τι σημαίνει σήμερα δημοκρατία.
Αν η απάντηση είναι «όχι», τότε ίσως έχει έρθει η ώρα να ζητήσουμε περισσότερη συμμετοχή των πολιτών στις αποφάσεις που αφορούν το πολυτιμότερο αγαθό όλων:
την ειρήνη.
— δδμανιάς
Οι πόλεμοι αρχίζουν σε αίθουσες συνεδριάσεων, αλλά τελειώνουν στις ζωές των ανθρώπων. Ίσως γι’ αυτό τα πιο δυνατά αντιπολεμικά τραγούδια δεν μιλούν για στρατηγούς και όπλα. Μιλούν για εκείνους που μένουν πίσω και πληρώνουν το τίμημα.
— δδμανιάς
