«ἰδοὺ ὁ ἄνθρωπος».
τρεις λέξεις μόνο. κι όμως μέσα τους μπορεί να χωρέσει ολόκληρη η ιστορία μας.
ο άνθρωπος, από τότε που απέκτησε συνείδηση του εαυτού του, δεν αρκέστηκε να ζει. θέλησε να μάθει γιατί ζει.
κοίταξε τον ουρανό και αναρωτήθηκε ποιος τον έφτιαξε.
κοίταξε τον θάνατο και δεν μπόρεσε να δεχτεί ότι όλα τελειώνουν εκεί.
γνώρισε τον πόνο και αναζήτησε τη λύτρωση.
είδε την αδικία και ονειρεύτηκε τη δικαιοσύνη.
αγάπησε και θέλησε να κάνει την αγάπη αιώνια.
και μέσα σ’ αυτή την ατέλειωτη αναζήτηση της αλήθειας γέννησε μορφές που έζησαν πραγματικά και άλλες που κατοίκησαν στον μύθο, στην πίστη και στη συλλογική μνήμη.
γέννησε τον χριστό και τον κρίσνα, τον βούδα και τον ζαρατούστρα.
γέννησε τον προμηθέα, που έκλεψε τη φωτιά για χάρη του ανθρώπου.
γέννησε τον οδυσσέα, που ταξίδευε χρόνια ολόκληρα για να επιστρέψει στην ιθάκη του — και ίσως, βαθύτερα, για να επιστρέψει στον ίδιο του τον εαυτό.
δεν έχει τόση σημασία εδώ ποιος υπήρξε ακριβώς όπως τον περιγράφουν τα ιερά κείμενα, ποιος πέρασε από την ιστορία στον θρύλο και ποιος γεννήθηκε μέσα στον μύθο.
αυτό είναι δουλειά της ιστορίας, της αρχαιολογίας και της θεολογίας.
εδώ μας ενδιαφέρει κάτι άλλο.
όλους αυτούς, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, τους γέννησε ο άνθρωπος.
άλλους με το σώμα του κι άλλους με το μυαλό του.
και όσους γέννησε με το σώμα, πολλές φορές τους ξαναγέννησε με τη φαντασία του, τους μεγάλωσε, τους έντυσε με σύμβολα και τους παρέδωσε στις επόμενες γενιές.
γιατί τους είχε ανάγκη.
όχι μόνο για να πιστέψει.
κυρίως για να ρωτήσει.
τι είναι καλό;
τι είναι κακό;
τι είναι δίκαιο;
γιατί πεθαίνουμε;
υπάρχει κάτι μετά;
τι αξίζει περισσότερο, η δύναμη ή η αγάπη;
είμαστε ελεύθεροι ή μας κυβερνά η μοίρα;
και τελικά, τι είναι αυτό το παράξενο πλάσμα που ονομάσαμε άνθρωπο;
ίσως λοιπόν οι θεοί, οι ήρωες, οι προφήτες και οι μεγάλες μυθικές μορφές να είναι και καθρέφτες που έστησε ο άνθρωπος απέναντί του για να μπορέσει να κοιτάξει βαθύτερα μέσα του.
ο χριστός τού μίλησε για την αγάπη και τη θυσία.
ο κρίσνα για το καθήκον και τη θέση του ανθρώπου μέσα στην κοσμική τάξη.
ο προμηθέας για τη γνώση και το τίμημά της.
ο οδυσσέας για το ταξίδι, την επιμονή και την επιστροφή.
διαφορετικοί πολιτισμοί. διαφορετικές εποχές. διαφορετικές απαντήσεις.
το ερώτημα όμως ήταν πάντα το ίδιο.
ποιος είμαι;
αυτό ίσως είναι και το μεγαλείο του ανθρώπου.
γνωρίζει ελάχιστα και θέλει να μάθει τα πάντα.
ξέρει ότι θα πεθάνει και ψάχνει το αιώνιο.
είναι ένα μικρό πλάσμα πάνω σ’ έναν μικρό πλανήτη και όμως το μυαλό του ταξιδεύει μέχρι την αρχή του σύμπαντος.
δημιουργεί θεούς και ύστερα τους ρωτά ποιος δημιούργησε τον ίδιο.
δημιουργεί ήρωες και μέσα από τις περιπέτειές τους ψάχνει τον δικό του δρόμο.
δημιουργεί φιλοσοφίες, θρησκείες, επιστήμες, ποιήματα και μύθους.
όλα για το ίδιο πράγμα.
για να πλησιάσει λίγο περισσότερο την αλήθεια.
και ύστερα από χιλιάδες χρόνια φιλοσοφίας, θρησκείας και επιστήμης, εξακολουθεί να στέκεται μπροστά στο ίδιο μεγάλο μυστήριο.
τον ίδιο του τον εαυτό.
γι’ αυτό ίσως το «ἰδοὺ ὁ ἄνθρωπος» να είναι πολύ μεγαλύτερο από τη στιγμή κατά την οποία ειπώθηκε.
ιδού ο άνθρωπος.
ο δημιουργός και το δημιούργημα.
ο πιστός και ο αμφισβητίας.
ο ταξιδιώτης και η ιθάκη.
αυτός που γεννά θεούς και ήρωες για να μπορέσει να ρωτήσει εκείνους όσα δεν μπορεί ακόμη να απαντήσει μόνος του.
ιδού ο άνθρωπος.
αυτός που δεν βρήκε ακόμη την αλήθεια,
αλλά δεν έπαψε ποτέ να την αναζητά.
— δδμανιάς
«χιλιάδες χρόνια ταξιδεύουμε. κι ακόμη ψάχνουμε ποιοι είμαστε.» δδμανιάς
