iloveithaki.gr, 17/5/2026
«ποιος θιακός θα αντέξει να κρατήσει τη γη του;»
στο θιάκι η γη ποτέ δεν ήταν απλό εμπόρευμα.
ήταν λίγα στρέμματα αγορασμένα με μπάρκα, ξενιτιά και κόπο ζωής.
ένα χωράφι που κράτησε μια οικογένεια.
μια ελιά της μάνας.
μια πέτρα του παππού.
ένα σπίτι χτισμένο σιγά σιγά, καλοκαίρι το καλοκαίρι.
γι’ αυτό και το θιάκι ποτέ δεν ήταν τόπος μεγάλων ιδιοκτησιών.
ήταν τόπος μικρών ανθρώπων που πάλευαν να κρατήσουν λίγη γη και λίγη αξιοπρέπεια.
όμως ο κόσμος αλλάζει γρήγορα.
με τον ν. 4759/2020 περιορίστηκε σημαντικά η εκτός σχεδίου δόμηση και σταδιακά μικρά κτήματα χάνουν τη δυνατότητα εύκολης αξιοποίησης.
παράλληλα, το νέο ειδικό χωροταξικό για τον τουρισμό στρέφεται όλο και περισσότερο σε οργανωμένες τουριστικές αναπτύξεις, μεγαλύτερες εκτάσεις και ισχυρότερα επενδυτικά σχήματα.
κι εδώ αρχίζει το μεγάλο ερώτημα:
τι μέλλον μπορεί να έχει ένα νησί μικρών ιδιοκτησιών μέσα σε ένα μοντέλο που ζητά ολοένα μεγαλύτερες συγκεντρώσεις γης;
πολλά κτήματα στην ιθάκη μένουν ήδη ακαλλιέργητα.
οι νέοι δεν ασχολούνται πλέον με τη γη όπως οι παλιοί.
όχι επειδή δεν αγαπούν τον τόπο τους.
αλλά γιατί δύσκολα μπορεί σήμερα ένας άνθρωπος να ζήσει από λίγα στρέμματα, λίγες ελιές και δυο μήνες δουλειάς το καλοκαίρι.
έτσι τα χωράφια λογγώνουν.
οι ξερολιθιές χάνονται.
οι ελιές μένουν αμάζευτες.
οι παλιοί κουράζονται και δεν μπορούν πια να κρατήσουν μόνοι τους τη γη.
και τότε αρχίζει η άλλη σκέψη:
«να το πουλήσω πριν χαθεί τελείως;»
κανείς δεν μπορεί εύκολα να κατηγορήσει έναν άνθρωπο που πουλά.
όταν τα παιδιά του ζουν στην πάτρα, στην αθήνα ή στο εξωτερικό.
όταν δεν υπάρχουν σταθερές δουλειές.
όταν το νησί γίνεται όλο και ακριβότερο για τους ίδιους τους κατοίκους του.
κι ίσως εδώ βρίσκεται η πιο μεγάλη αλήθεια που λίγοι τολμούν να πουν.
ίσως οι νέοι θιακοί να μη βλέπουν πλέον το μέλλον τους στην ιθάκη.
όχι γιατί δεν αγαπούν το νησί.
αλλά γιατί βλέπουν πως η ζωή γίνεται όλο και πιο δύσκολη για έναν μόνιμο κάτοικο.
και τότε το εξωτερικό, η πάτρα ή μια μεγάλη πόλη μοιάζουν πιο ασφαλής επιλογή από έναν τόπο που αδειάζει τον χειμώνα και γεμίζει μόνο εποχικά το καλοκαίρι.
αν συνεχιστεί αυτή η πορεία, σε δέκα χρόνια η ιθάκη ίσως θα έχει αλλάξει ριζικά.
ίσως να έχει περισσότερες βίλες αλλά λιγότερα παιδιά.
περισσότερες επενδύσεις αλλά λιγότερους κατοίκους.
περισσότερο τουρισμό αλλά λιγότερη κοινωνία.
ένα νησί όμορφο στις φωτογραφίες — αλλά αδύναμο να κρατήσει τους ανθρώπους του.
και τότε το μεγάλο πρόβλημα δεν θα είναι αν πουλήθηκαν κάποια κτήματα.
το πρόβλημα θα είναι ποιος θα μείνει να θυμάται γιατί άξιζε να τα κρατήσεις.
γιατί η ιθάκη δεν κινδυνεύει μόνο να χάσει γη.
κινδυνεύει να χάσει τη συνέχεια της ζωής της.
«ποιός τη ζωή μου,
ποιός την κυνηγά…»
κι ίσως σήμερα αυτή η ερώτηση να ταιριάζει τρομακτικά και στα μικρά νησιά.
γιατί όταν ένας τόπος αρχίζει να ζει μόνο για την αγορά, μόνο για την “ανάπτυξη”, μόνο για την εικόνα του καλοκαιριού, τότε σιγά σιγά χάνει τη βαθύτερη ψυχή του.
και χωρίς κοινωνία, χωρίς νέους, χωρίς ανθρώπους που να ζουν πραγματικά εκεί, ο τουρισμός αρχίζει να τρώει το ίδιο το έδαφος πάνω στο οποίο πατά.
τότε ο τόπος παραμένει όμορφος — αλλά όλο και πιο ξένος.
γι’ αυτό το τραγούδι του θεοδωράκη δεν ακούγεται παλιό.
ακούγεται σαν ερώτηση που επιστρέφει ξανά και ξανά:
«ποιος αποφασίζει τελικά για τη ζωή μας και για τον τόπο μας;»
