με αφορμή τον Μενέλαο Λουντέμη
«Μπορεί να μην έχεις χρήματα. Μπορεί να μην έχεις εξουσία. Αλλά μην αφήσεις ποτέ κανέναν να σου πάρει την πίστη ότι αξίζεις ως άνθρωπος.»
Ίσως αυτή η φράση να συνοψίζει όσο λίγες το πνεύμα του έργου του Μενέλαου Λουντέμη.
Ο Λουντέμης δεν έγραψε για να δοξάσει τους ισχυρούς. Έγραψε για εκείνους που η κοινωνία συνήθως προσπερνά. Για τον εργάτη, τον φτωχό, τον πρόσφυγα, τον μαθητή που διψά για γνώση, τον άνθρωπο που αγωνίζεται να σταθεί όρθιος χωρίς να χάσει τον εαυτό του.
Γιατί ήξερε πως η μεγαλύτερη φτώχεια δεν είναι η έλλειψη χρημάτων.
Η μεγαλύτερη φτώχεια είναι να χάσει ο άνθρωπος την αξιοπρέπειά του.
Υπάρχουν άνθρωποι και συστήματα που δεν αρκούνται να κυριαρχήσουν πάνω στους άλλους. Προσπαθούν πρώτα να τους μειώσουν. Να τους κάνουν να αισθανθούν ασήμαντοι, ανίκανοι, ανάξιοι. Να τους πείσουν ότι δεν δικαιούνται να ονειρεύονται, να μιλούν, να διεκδικούν.
Γιατί ένας άνθρωπος που πιστεύει ότι δεν αξίζει, σταματά μόνος του να υπερασπίζεται τα δικαιώματά του.
Δεν χρειάζονται αλυσίδες.
Αρκεί να του πάρεις την πίστη στον εαυτό του.
Εκεί όμως γεννιέται η πραγματική δύναμη της αξιοπρέπειας.
Η αξιοπρέπεια μπορεί να πολεμηθεί.
Μπορεί να συκοφαντηθεί.
Μπορεί να φυλακιστεί.
Μπορεί να εξοριστεί.
Δεν μπορεί όμως να νικηθεί, όσο ο άνθρωπος αρνείται να την παραδώσει.
Κανείς δεν μπορεί να αγοράσει την αξιοπρέπειά σου.
Κανείς δεν μπορεί να την κατασχέσει.
Κανείς δεν μπορεί να την ψηφίσει ή να την καταργήσει.
Υπάρχει μόνο μία περίπτωση να χαθεί.
Να την εγκαταλείψει ο ίδιος ο άνθρωπος.
Γι’ αυτό ο Λουντέμης παραμένει επίκαιρος.
Όχι γιατί ανήκε σε μια συγκεκριμένη πολιτική παράταξη.
Αλλά γιατί υπερασπίστηκε μια αξία που βρίσκεται πάνω από κόμματα και εποχές.
Την αξία του ανθρώπου.
Στη ζωή μπορεί να χάσεις χρήματα.
Μπορεί να χάσεις αξιώματα.
Μπορεί να χάσεις περιουσίες.
Μπορεί ακόμη να χάσεις την ελευθερία σου.
Αν όμως κρατήσεις την αξιοπρέπειά σου, δεν έχασες τον εαυτό σου.
Και όποιος δεν έχασε τον εαυτό του, μπορεί πάντα να ξαναρχίσει.
Γιατί η αξιοπρέπεια δεν είναι απλώς μια αρετή.
Είναι η πιο ήσυχη, η πιο επίμονη και τελικά η πιο ανίκητη δύναμη που διαθέτει ο άνθρωπος.
δδμανιάς
επίμετρο
Η ιστορία δεν θυμάται μόνο όσους κατέκτησαν εξουσία. Θυμάται περισσότερο εκείνους που, όταν όλα χάθηκαν, κράτησαν όρθια την αξιοπρέπειά τους. Γιατί όταν την έχεις, μπορεί να μη διαθέτεις τα πάντα· όμως έχεις κρατήσει αυτό που κάνει τον άνθρωπο πραγματικά ελεύθερο.
«Η αξιοπρέπεια δεν κάνει θόρυβο. Στέκεται σιωπηλά απέναντι στον χρόνο. Κι αυτό είναι αρκετό.»
