Πέρασαν περισσότερα από πενήντα χρόνια.
Κι όμως, υπάρχουν εικόνες που δεν τις σβήνει ο χρόνος.
Τότε ταξιδεύαμε συχνά από τη Βόρεια Αμερική προς την Ιαπωνία και την Ασία. Σε ένα από εκείνα τα ταξίδια, ο καπετάνιος αποφάσισε να αλλάξει πορεία για να αποφύγουμε μια μεγάλη κακοκαιρία στον ανοιχτό Ειρηνικό. Περάσαμε βορειότερα, κοντά στις Κουρίλες.
Η νύχτα ήταν ξάστερη.
Ο ουρανός κατάμαυρος, γεμάτος αστέρια.
Δεν υπήρχε βόρειο σέλας. Μόνο η σιωπή του βόρειου Ειρηνικού και το σταθερό βουητό της μηχανής.
Πού και πού διακρίνονταν λίγα φώτα στα μακρινά νησιά.
Ύστερα άρχισαν να εμφανίζονται τα αλιευτικά.
Δεν είχα ξαναδεί τόσο μεγάλα ψαράδικα. Ήταν πραγματικά πλωτά εργοστάσια. Ήξερα ότι εκεί πάνω ζούσαν άνθρωποι για εβδομάδες, ίσως και μήνες, ψαρεύοντας σε μία από τις πιο δύσκολες θάλασσες του κόσμου.
Κι όμως, όταν τα κοιτούσες μέσα στην απεραντοσύνη εκείνης της θάλασσας, όλα έμοιαζαν μικρά.
Τα τεράστια αλιευτικά φαίνονταν σαν καρυδότσουφλα πάνω στις κορυφές των κυμάτων.
Τα παρακολουθούσα από τη γέφυρα και δεν μπορούσα να σταματήσω να σκέφτομαι τους ανθρώπους που βρίσκονταν μέσα τους.
Πώς άντεχαν;
Πώς άντεχαν τις κακοκαιρίες, τον πάγο, τη μοναξιά και τις ατέλειωτες βάρδιες;
Εμείς γνωρίζαμε ότι σε λίγες ημέρες θα δέναμε σε κάποιο λιμάνι.
Εκείνοι όμως θα έμεναν εκεί.
Η δουλειά τους δεν τελείωνε όταν έπεφτε ο ήλιος ούτε όταν αγρίευε η θάλασσα.
Συνεχιζόταν όσο υπήρχε ψάρι.
Αργότερα έμαθα ότι εκείνα τα μεγάλα αλιευτικά έμεναν για μεγάλα χρονικά διαστήματα στον βόρειο Ειρηνικό. Πολλά λειτουργούσαν σαν πλωτά εργοστάσια. Το ψάρι καθαριζόταν, καταψυχόταν και συσκευαζόταν πάνω στο ίδιο το πλοίο, ώστε να μη χρειάζεται να επιστρέφουν συχνά στη στεριά.
Εκείνο όμως που έμεινε μέσα μου δεν ήταν η τεχνολογία τους.
Ήταν οι άνθρωποι.
Από τότε, κάθε φορά που βλέπω ένα ψάρι στο τραπέζι μου, θυμάμαι εκείνα τα καρυδότσουφλα που πάλευαν με τα κύματα στην άκρη του κόσμου.
Και σκέφτομαι πως πίσω από κάθε κομμάτι ψωμί, πίσω από κάθε ψάρι, πίσω από κάθε αγαθό που φτάνει στα χέρια μας, υπάρχει κάποιος άγνωστος άνθρωπος που δούλεψε κάτω από συνθήκες που οι περισσότεροι από εμάς δεν θα αντέχαμε ούτε μία ημέρα.
Γι’ αυτούς τους ανθρώπους δεν γράφονται συνήθως βιβλία.
Κι όμως, πάνω στον δικό τους μόχθο στηρίζεται ένα μεγάλο κομμάτι του κόσμου μας.
— δδμανιάς
Εκείνη η φεγγαρόλουστη νύχτα στον βόρειο Ειρηνικό δεν έμεινε στη μνήμη μου για τη θάλασσα. Έμεινε για τους ανθρώπους που πάλευαν μαζί της. Ίσως τελικά να φταίνε τα φεγγάρια· γιατί κάτω από το ίδιο φως, όπου κι αν ταξιδεύουμε, καταλαβαίνουμε λίγο καλύτερα τον κόπο και τη μοναξιά του άλλου.
— δδμανιάς
